ವಿವಾಹಿತ ಪುತ್ರಿಯೂ ಅನುಕಂಪದ ನೌಕರಿಗೆ ಅರ್ಹ: ಹೈಕೋರ್ಟ್‌ನಿಂದ ಮಹತ್ವದ ತೀರ್ಪು!

ಸರ್ಕಾರಿ ನೌಕರರು ಸೇವೆಯಲ್ಲಿರುವಾಗಲೇ ಮೃತಪಟ್ಟರೆ, ಅವರ ಅವಲಂಬಿತರಿಗೆ ನೀಡಲಾಗುವ ‘ಅನುಕಂಪದ ಆಧಾರದ ಉದ್ಯೋಗ’ (Compassionate Appointment) ವಿಚಾರದಲ್ಲಿ ಹೈಕೋರ್ಟ್ ಅತ್ಯಂತ ಮಹತ್ವದ ಹಾಗೂ ಐತಿಹಾಸಿಕ ತೀರ್ಪೊಂದನ್ನು ನೀಡಿದೆ. “ಮಗಳ ಮದುವೆಯಾಗಿದೆ ಎಂಬ ಒಂದೇ ಕಾರಣಕ್ಕೆ ಆಕೆಯನ್ನು ಅನುಕಂಪದ ನೌಕರಿಯಿಂದ ವಂಚಿಸುವಂತಿಲ್ಲ, ವಿವಾಹಿತ ಪುತ್ರಿಯೂ ಈ ನೌಕರಿ ಪಡೆಯಲು ಅರ್ಹಳು” ಎಂದು ನ್ಯಾಯಾಲಯ ಸ್ಪಷ್ಟಪಡಿಸಿದೆ.

ಈ ತೀರ್ಪು ಲಿಂಗ ತಾರತಮ್ಯವನ್ನು ಹೋಗಲಾಡಿಸುವ ನಿಟ್ಟಿನಲ್ಲಿ ದೊಡ್ಡ ಹೆಜ್ಜೆಯಾಗಿದ್ದು, ರಾಜ್ಯದ ಸಾವಿರಾರು ಕುಟುಂಬಗಳಿಗೆ ಆಶಾಭಾವನೆ ಮೂಡಿಸಿದೆ.

ತೀರ್ಪಿನ ಪ್ರಮುಖ ವಿಶ್ಲೇಷಣೆ ಮತ್ತು ನ್ಯಾಯಾಲಯದ ವೀಕ್ಷಣೆ

ಹಿಂದಿನ ನಿಯಮಗಳ ಪ್ರಕಾರ, ಮೃತ ನೌಕರನಿಗೆ ಗಂಡು ಮಕ್ಕಳಿಲ್ಲದಿದ್ದರೆ ಅಥವಾ ಅವಿವಾಹಿತ ಹೆಣ್ಣುಮಕ್ಕಳಿದ್ದರೆ ಮಾತ್ರ ಅನುಕಂಪದ ನೌಕರಿ ನೀಡಲಾಗುತ್ತಿತ್ತು. ವಿವಾಹಿತ ಹೆಣ್ಣುಮಕ್ಕಳನ್ನು ‘ಅವಲಂಬಿತರು’ ಎಂದು ಪರಿಗಣಿಸುತ್ತಿರಲಿಲ್ಲ. ಆದರೆ, ಈ ನಿಯಮ ಸಂವಿಧಾನ ವಿರೋಧಿ ಎಂದು ನ್ಯಾಯಾಲಯ ಅಭಿಪ್ರಾಯಪಟ್ಟಿದೆ.

• ಸಂವಿಧಾನದ ಆಶಯಕ್ಕೆ ವಿರುದ್ಧ: ಮಗನಿಗೆ ವಿವಾಹವಾದರೂ ಆತ ಪೋಷಕರಿಗೆ ಅವಲಂಬಿತ ಅಥವಾ ವಾರಸುದಾರನಾಗಿರುತ್ತಾನೆ. ಆದರೆ, ಮಗಳಿಗೆ ವಿವಾಹವಾದ ತಕ್ಷಣ ಆಕೆ ಪೋಷಕರ ಕುಟುಂಬದ ಭಾಗವಲ್ಲ ಎಂದು ಪರಿಗಣಿಸುವುದು ಸಂವಿಧಾನದ 14 ಮತ್ತು 15ನೇ ವಿಧಿಯ (ಸಮಾನತೆಯ ಹಕ್ಕು) ಸ್ಪಷ್ಟ ಉಲ್ಲಂಘನೆ ಎಂದು ಕೋರ್ಟ್ ಅಸಮಾಧಾನ ವ್ಯಕ್ತಪಡಿಸಿದೆ.
• ಮದುವೆಯಿಂದ ಸಂಬಂಧ ಕಡಿದುಹೋಗುವುದಿಲ್ಲ: ಹೆಣ್ಣುಮಗಳು ಮದುವೆಯಾದ ಮಾತ್ರಕ್ಕೆ ತನ್ನ ತವರು ಮನೆಯ ಮೇಲಿನ ಜವಾಬ್ದಾರಿ ಅಥವಾ ಸಂಬಂಧಗಳು ಕಡಿದುಹೋಗುವುದಿಲ್ಲ. ಪೋಷಕರನ್ನು ನೋಡಿಕೊಳ್ಳುವ ಜವಾಬ್ದಾರಿ ಆಕೆಗೂ ಇರುತ್ತದೆ ಎಂಬುದನ್ನು ತೀರ್ಪಿನಲ್ಲಿ ಉಲ್ಲೇಖಿಸಲಾಗಿದೆ.
• ಅವಲಂಬನೆ ಮುಖ್ಯ, ವೈವಾಹಿಕ ಸ್ಥಿತಿಯಲ್ಲ: ಅನುಕಂಪದ ನೌಕರಿ ನೀಡುವಾಗ ಕುಟುಂಬದ ಆರ್ಥಿಕ ಸ್ಥಿತಿ ಮತ್ತು ಮೃತ ನೌಕರನ ಮೇಲಿನ ಅವಲಂಬನೆಯನ್ನು ಪರಿಗಣಿಸಬೇಕೇ ಹೊರತು, ಹೆಣ್ಣುಮಗಳ ವೈವಾಹಿಕ ಸ್ಥಿತಿಯನ್ನಲ್ಲ ಎಂದು ನ್ಯಾಯಪೀಠ ಕಟ್ಟುನಿಟ್ಟಾಗಿ ತಿಳಿಸಿದೆ.

ಪ್ರಕರಣದ ಸಂಕ್ಷಿಪ್ತ ನೋಟ

ಈ ಆದೇಶವು ಕೇವಲ ಒಂದು ಉದ್ಯೋಗದ ಪ್ರಶ್ನೆಯಾಗಿರದೆ, ಸಮಾಜದಲ್ಲಿ ಹೆಣ್ಣುಮಕ್ಕಳ ಸ್ಥಾನಮಾನ ಮತ್ತು ಸಮಾನತೆಯ ಹಕ್ಕನ್ನು ಎತ್ತಿಹಿಡಿಯುವ ಮಹತ್ವದ ಮೈಲಿಗಲ್ಲಾಗಿದೆ. ಸರ್ಕಾರಿ ನಿಯಮಾವಳಿಗಳಲ್ಲಿ ಬೇರೂರಿದ್ದ ಪಿತೃಪ್ರಧಾನ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯ ಮನಸ್ಥಿತಿಗೆ ಈ ತೀರ್ಪು ಬಲವಾದ ಪೆಟ್ಟು ನೀಡಿದ್ದು, ಮುಂದಿನ ದಿನಗಳಲ್ಲಿ ಅನುಕಂಪದ ಉದ್ಯೋಗದ ನಿಯಮಾವಳಿಗಳಲ್ಲಿ ಸಮಗ್ರ ತಿದ್ದುಪಡಿಯಾಗುವ ಸಾಧ್ಯತೆ ದಟ್ಟವಾಗಿದೆ.