ಪ್ರೀತಿ ಎನ್ನುವುದು ಬದುಕಿನ ಸುಂದರ ಅನುಭವ. ಆದರೆ ಒಬ್ಬ ವ್ಯಕ್ತಿಯನ್ನು ನೋಡಿದ ತಕ್ಷಣ ಅಥವಾ ಅವರೊಂದಿಗೆ ಸಮಯ ಕಳೆದ ಮೇಲೆ ಪ್ರೀತಿ ಉಂಟಾಗಲು ಕೇವಲ ಅದೃಷ್ಟವಷ್ಟೇ ಕಾರಣವಲ್ಲ; ಇದರ ಹಿಂದೆ ವಿಜ್ಞಾನ ಮತ್ತು ಮನೋವಿಜ್ಞಾನದ ಆಳವಾದ ಕಾರಣಗಳಿವೆ.
೧. ಹಾರ್ಮೋನ್ಗಳ ರಾಸಾಯನಿಕ ಆಟ (Biochemistry of Love): ನಮಗೆ ಯಾರಾದರೂ ಇಷ್ಟವಾದಾಗ ನಮ್ಮ ಮೆದುಳಿನಲ್ಲಿ ಕೆಲವು ಹಾರ್ಮೋನ್ಗಳು ಬಿಡುಗಡೆಯಾಗುತ್ತವೆ. ಡೋಪಮೈನ್ (Dopamine), ಆಕ್ಸಿಟೋಸಿನ್ (Oxytocin) ಮತ್ತು ಅಡ್ರಿನಾಲಿನ್ನಂತಹ ರಾಸಾಯನಿಕಗಳು ನಮ್ಮಲ್ಲಿ ಖುಷಿ ಮತ್ತು ಉಲ್ಲಾಸವನ್ನು ತುಂಬುತ್ತವೆ. ಇದರಿಂದಲೇ ಪ್ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ಬಿದ್ದಾಗ ನಿದ್ರೆ ಬರುವುದಿಲ್ಲ, ಹಸಿವಾಗುವುದಿಲ್ಲ ಮತ್ತು ಯಾವಾಗಲೂ ಅದೇ ವ್ಯಕ್ತಿಯ ಯೋಚನೆ ಕಾಡುತ್ತದೆ.
೨. ಸಾಮ್ಯತೆ ಮತ್ತು ಆಕರ್ಷಣೆ (Similarity & Proximity): ಮನೋವಿಜ್ಞಾನದ ಪ್ರಕಾರ, ನಮ್ಮಂತೆಯೇ ಆಲೋಚಿಸುವ, ನಮ್ಮದೇ ಆದ ಆಸಕ್ತಿಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿರುವ ವ್ಯಕ್ತಿಗಳತ್ತ ನಾವು ಬೇಗನೆ ಆಕರ್ಷಿತರಾಗುತ್ತೇವೆ. ಅಷ್ಟೇ ಅಲ್ಲದೆ, ಯಾರೊಂದಿಗೆ ನಾವು ಹೆಚ್ಚು ಸಮಯ ಕಳೆಯುತ್ತೇವೆಯೋ (ಉದಾಹರಣೆಗೆ ಸಹೋದ್ಯೋಗಿಗಳು ಅಥವಾ ಸಹಪಾಠಿಗಳು), ಅವರ ಮೇಲೆ ಪ್ರೀತಿ ಮೂಡುವ ಸಾಧ್ಯತೆ ಹೆಚ್ಚಿರುತ್ತದೆ.
೩. ಭಾವನಾತ್ಮಕ ಬೆಂಬಲ (Emotional Support): ನಮ್ಮ ಕಷ್ಟದ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಯಾರು ನಮಗೆ ಮಾನಸಿಕ ಸ್ಥೈರ್ಯ ನೀಡುತ್ತಾರೋ ಅಥವಾ ನಮ್ಮನ್ನು ಅರ್ಥ ಮಾಡಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಾರೋ, ಅವರ ಮೇಲೆ ನಮಗೆ ಗೌರವ ಮತ್ತು ಪ್ರೀತಿ ಹೆಚ್ಚಾಗುತ್ತದೆ. ಈ ಭಾವನಾತ್ಮಕ ಸಂಪರ್ಕವೇ ಗಟ್ಟಿಯಾದ ಪ್ರೀತಿಗೆ ಅಡಿಪಾಯ.
೪. ವಾಸನೆ ಮತ್ತು ಫೆರೋಮೋನ್ಸ್ (Scent & Pheromones): ನಮಗೆ ಅರಿವಿಲ್ಲದಂತೆಯೇ ಒಬ್ಬ ವ್ಯಕ್ತಿಯ ಶರೀರದ ವಾಸನೆ ಅಥವಾ ಅವರು ಬಳಸುವ ಸುಗಂಧ ದ್ರವ್ಯವು ನಮಗೆ ಆಕರ್ಷಕವಾಗಿ ಕಾಣಿಸಬಹುದು. ಇದು ಜೈವಿಕವಾಗಿ ಇಬ್ಬರು ವ್ಯಕ್ತಿಗಳ ನಡುವೆ ಆಕರ್ಷಣೆ ಮೂಡಿಸಲು ಸಹಕಾರಿಯಾಗುತ್ತದೆ.
೫. ಪ್ರೀತಿ ಮತ್ತು ಲೈಂಗಿಕ ಆಕರ್ಷಣೆ: ಆರಂಭದಲ್ಲಿ ಕೇವಲ ದೈಹಿಕ ಆಕರ್ಷಣೆಯಾಗಿ ಕಂಡರೂ, ನಂತರದ ದಿನಗಳಲ್ಲಿ ಅದು ಪರಸ್ಪರ ಗೌರವ ಮತ್ತು ನಂಬಿಕೆಯಾಗಿ ಬದಲಾದಾಗ ಮಾತ್ರ ಅದು ನೈಜ ಪ್ರೀತಿಯಾಗುತ್ತದೆ.
ತೀರ್ಮಾನ: ಒಟ್ಟಾರೆಯಾಗಿ ಹೇಳುವುದಾದರೆ, ಪ್ರೀತಿಯು ಕೇವಲ ಒಂದು ಭಾವನೆಯಲ್ಲ; ಅದು ಮೆದುಳಿನ ರಾಸಾಯನಿಕ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆ ಮತ್ತು ಮನಸ್ಸಿನ ನಿರ್ಧಾರಗಳ ಮಿಶ್ರಣ. ಒಬ್ಬರನ್ನು ಅತಿಯಾಗಿ ಇಷ್ಟಪಡುವುದು, ಅವರೊಂದಿಗೆ ಭವಿಷ್ಯವನ್ನು ಕಲ್ಪಿಸಿಕೊಳ್ಳುವುದು ಜೀವನದ ಅತ್ಯಂತ ಸಕಾರಾತ್ಮಕ ಬದಲಾವಣೆಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದಾಗಿದೆ.