ಪಶ್ಚಿಮ ಏಷ್ಯಾದಲ್ಲಿ ಶಾಂತಿ ಸ್ಥಾಪನೆಯ ನಿಟ್ಟಿನಲ್ಲಿ ಅಮೆರಿಕ ಮತ್ತು ಇರಾನ್ ನಡುವೆ ನಡೆಯುತ್ತಿದ್ದ ಮಹತ್ವದ ಸಂಧಾನ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಯು ಅಂತಿಮ ಘಟ್ಟ ತಲುಪುವ ಮೊದಲೇ ಹಳಿತಪ್ಪಿದೆ. ಈ ಬೆಳವಣಿಗೆಯ ಹಿಂದೆ ಇಸ್ರೇಲ್ ಪ್ರಧಾನಿ ಬೆಂಜಮಿನ್ ನೆತನ್ಯಾಹು ಅವರ ಒಂದು ‘ಫೋನ್ ಕಾಲ್’ ಪ್ರಮುಖ ಪಾತ್ರ ವಹಿಸಿದೆ ಎಂಬ ಆರೋಪಗಳು ಈಗ ಅಂತರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ವಲಯದಲ್ಲಿ ಸಂಚಲನ ಮೂಡಿಸಿವೆ.
೧. ಇರಾನ್ ಮಾಡಿರುವ ಗಂಭೀರ ಆರೋಪಗಳೇನು?
ಇರಾನ್ ವಿದೇಶಾಂಗ ಇಲಾಖೆಯ ಮೂಲಗಳ ಪ್ರಕಾರ, ಉಭಯ ದೇಶಗಳ ನಡುವೆ ಪರಮಾಣು ಒಪ್ಪಂದ ಅಥವಾ ಯುದ್ಧ ವಿರಾಮದ ಕುರಿತು ಮಹತ್ವದ ಒಪ್ಪಂದಕ್ಕೆ ಸಹಿ ಬೀಳುವ ಎಲ್ಲ ಲಕ್ಷಣಗಳಿದ್ದವು. ಆದರೆ, ಅಮೆರಿಕದ ಮೇಲೆ ರಾಜತಾಂತ್ರಿಕ ಒತ್ತಡ ಹೇರಿದ ಇಸ್ರೇಲ್, ಈ ಸಂಧಾನವನ್ನು ವಿಫಲಗೊಳಿಸಿದೆ ಎಂದು ಇರಾನ್ ದೂರಿದೆ. ನೆತನ್ಯಾಹು ಅವರು ವಾಷಿಂಗ್ಟನ್ಗೆ ಕರೆ ಮಾಡಿ ದಾರಿತಪ್ಪಿಸಿದರು ಎಂಬುದು ಇರಾನ್ನ ಪ್ರಮುಖ ವಾದ.
೨. ನೆತನ್ಯಾಹು ಅವರ ಹಸ್ತಕ್ಷೇಪದ ಹಿಂದಿರುವ ಉದ್ದೇಶ?
ಇಸ್ರೇಲ್ ಮೊದಲಿನಿಂದಲೂ ಇರಾನ್ ಅನ್ನು ತನ್ನ ಅಸ್ತಿತ್ವಕ್ಕೆ ಇರುವ ದೊಡ್ಡ ಬೆದರಿಕೆ ಎಂದು ಪರಿಗಣಿಸಿದೆ.
- ಪರಮಾಣು ಭೀತಿ: ಇರಾನ್ ಯಾವುದೇ ಕಾರಣಕ್ಕೂ ಪರಮಾಣು ಶಕ್ತಿ ಹೊಂದುವುದನ್ನು ನೆತನ್ಯಾಹು ವಿರೋಧಿಸುತ್ತಾ ಬಂದಿದ್ದಾರೆ.
- ಪ್ರಭಾವ ಕುಗ್ಗಿಸುವ ಪ್ರಯತ್ನ: ಅಮೆರಿಕ ಮತ್ತು ಇರಾನ್ ಹತ್ತಿರವಾದರೆ ಮಧ್ಯಪ್ರಾಚ್ಯದಲ್ಲಿ ಇಸ್ರೇಲ್ನ ಏಕಸ್ವಾಮ್ಯ ಕಡಿಮೆಯಾಗಬಹುದು ಎಂಬ ಆತಂಕ ಇಸ್ರೇಲ್ ಪರಮಾಧಿಕಾರಿಗಳಲ್ಲಿದೆ.
೩. ಸಂಧಾನ ವಿಫಲತೆಯಿಂದಾಗುವ ಪರಿಣಾಮಗಳು
- ಮಧ್ಯಪ್ರಾಚ್ಯದಲ್ಲಿ ಅಸ್ಥಿರತೆ: ಸಂಧಾನ ಮುರಿದುಬಿದ್ದಿರುವುದು ಇರಾನ್ ಮತ್ತು ಇಸ್ರೇಲ್ ನಡುವಿನ ಶೀತಲ ಸಮರವನ್ನು ನೇರ ಸಂಘರ್ಷಕ್ಕೆ ತಳ್ಳುವ ಸಾಧ್ಯತೆ ಇದೆ.
- ತೈಲ ಬೆಲೆ ಏರಿಕೆ: ಇರಾನ್ ಮೇಲಿನ ನಿರ್ಬಂಧಗಳು ಮುಂದುವರಿದರೆ ಜಾಗತಿಕ ಮಾರುಕಟ್ಟೆಯಲ್ಲಿ ಇಂಧನ ಬೆಲೆಗಳು ಏರಿಕೆಯಾಗುವ ಭೀತಿಯಿದೆ.
- ಅಮೆರಿಕದ ದ್ವಂದ್ವ ನೀತಿ: ಈ ಘಟನೆಯು ಅರಬ್ ರಾಷ್ಟ್ರಗಳ ದೃಷ್ಟಿಯಲ್ಲಿ ಅಮೆರಿಕದ ವಿಶ್ವಾಸಾರ್ಹತೆಯನ್ನು ಪ್ರಶ್ನಿಸುವಂತೆ ಮಾಡಿದೆ.
೪. ವಿಶ್ಲೇಷಕರ ಅಭಿಪ್ರಾಯ
ಅಂತರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ರಾಜಕೀಯ ತಜ್ಞರ ಪ್ರಕಾರ, ಅಮೆರಿಕದ ಆಂತರಿಕ ರಾಜಕೀಯದಲ್ಲಿ ಇಸ್ರೇಲ್ ಪರ ಇರುವ ಪ್ರಭಾವಿ ಗುಂಪುಗಳು (Lobbyists) ಶ್ವೇತಭವನದ ನಿರ್ಧಾರಗಳನ್ನು ಬದಲಿಸುವ ಶಕ್ತಿ ಹೊಂದಿವೆ. ನೆತನ್ಯಾಹು ಅವರು ಈ ಶಕ್ತಿಯನ್ನು ಬಳಸಿಕೊಂಡು ಸಂಧಾನವನ್ನು ಹಾಳುಮಾಡಿರುವುದು ಹೊಸದೇನಲ್ಲ, ಆದರೆ ಈ ಬಾರಿ ಸಂಧಾನ ಯಶಸ್ಸಿನ ಹತ್ತಿರವಿದ್ದ ಕಾರಣ ಇರಾನ್ ತೀವ್ರವಾಗಿ ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯಿಸುತ್ತಿದೆ.