40 ವರ್ಷ ದಾಟಿದ ಮಹಿಳೆಯರು ತಮ್ಮ ದೇಹದಲ್ಲಿ ಹಲವು ಹಾರ್ಮೋನುಗಳ ಹಾಗೂ ಭೌತಿಕ ಬದಲಾವಣೆಗಳನ್ನು ಗಮನಿಸುತ್ತಾರೆ. ವಿಶೇಷವಾಗಿ ಸೊಂಟ, ಹೊಟ್ಟೆ ಮತ್ತು ತೊಡೆಯ ಭಾಗದಲ್ಲಿ ಅನಗತ್ಯ ಕೊಬ್ಬು ಶೇಖರಣೆಯಾಗುವುದು ಬಹುತೇಕರಲ್ಲಿ ಕಂಡುಬರುವ ಸಾಮಾನ್ಯ ಸಮಸ್ಯೆ. ಅನೇಕರು ತಾವು ಮೊದಲಿಗಿಂತ ಕಡಿಮೆ ತಿಂದರೂ ತೂಕ ಮಾತ್ರ ಹೆಚ್ಚಾಗುತ್ತಿದೆ ಎಂದು ದೂರುತ್ತಾರೆ. ಇದು ಕೇವಲ ಸೌಂದರ್ಯದ ಸಮಸ್ಯೆಯಲ್ಲ, ಆರೋಗ್ಯದ ದೃಷ್ಟಿಯಿಂದಲೂ ಕಾಳಜಿ ವಹಿಸಬೇಕಾದ ವಿಚಾರ.
40ರ ಹರೆಯದ ನಂತರ ಮಹಿಳೆಯರಲ್ಲಿ ಕೊಬ್ಬು ಶೇಖರಣೆಯಾಗಲು ಪ್ರಮುಖ ವೈಜ್ಞಾನಿಕ ಮತ್ತು ಜೀವನಶೈಲಿಯ ಕಾರಣಗಳ ವಿಶ್ಲೇಷಣೆ ಇಲ್ಲಿದೆ:
ಮುಖ್ಯ ಕಾರಣಗಳು:
1. ಹಾರ್ಮೋನ್ ಬದಲಾವಣೆಗಳು (ಮೆನೋಪಾಸ್ ಪ್ರಭಾವ) 40ರ ಹರೆಯದ ನಂತರ ಮಹಿಳೆಯರು ಪೆರಿಮೆನೋಪಾಸ್ (Perimenopause) ಹಂತವನ್ನು ಪ್ರವೇಶಿಸುತ್ತಾರೆ. ಈ ಹಂತದಲ್ಲಿ ದೇಹದಲ್ಲಿ ‘ಈಸ್ಟ್ರೊಜೆನ್’ (Estrogen) ಹಾರ್ಮೋನ್ ಮಟ್ಟವು ಗಣನೀಯವಾಗಿ ಕಡಿಮೆಯಾಗಲು ಪ್ರಾರಂಭಿಸುತ್ತದೆ. ಈಸ್ಟ್ರೊಜೆನ್ ಮಟ್ಟ ಕಡಿಮೆಯಾದಾಗ, ದೇಹದಲ್ಲಿ ಕೊಬ್ಬು ವಿತರಣೆಯಾಗುವ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆ ಬದಲಾಗುತ್ತದೆ. ಮೊದಲು ದೇಹದ ಇತರೆ ಭಾಗಗಳಲ್ಲಿದ್ದ ಕೊಬ್ಬು, ನೇರವಾಗಿ ಹೊಟ್ಟೆ ಮತ್ತು ಸೊಂಟದ ಭಾಗದಲ್ಲಿ ಶೇಖರಣೆಗೊಳ್ಳಲು ಪ್ರಾರಂಭಿಸುತ್ತದೆ.
2. ಮಂದಗತಿಯ ಚಯಾಪಚಯ ಕ್ರಿಯೆ (Slow Metabolism) ವಯಸ್ಸಾದಂತೆ ದೇಹದ ಚಯಾಪಚಯ ಕ್ರಿಯೆ (Metabolism) ನೈಸರ್ಗಿಕವಾಗಿಯೇ ನಿಧಾನವಾಗುತ್ತದೆ. ಅಂದರೆ, ಯೌವನದಲ್ಲಿ ದೇಹವು ಕ್ಯಾಲೊರಿಗಳನ್ನು ಕರಗಿಸುತ್ತಿದ್ದ ವೇಗ 40ರ ನಂತರ ಇರುವುದಿಲ್ಲ. ಇದರಿಂದಾಗಿ ನಾವು ಸೇವಿಸುವ ಆಹಾರವು ಶಕ್ತಿಯಾಗಿ ಬದಲಾಗುವ ಬದಲು ಸುಲಭವಾಗಿ ಕೊಬ್ಬಾಗಿ ಮಾರ್ಪಟ್ಟು ತೊಡೆ ಮತ್ತು ಸೊಂಟದ ಭಾಗದಲ್ಲಿ ಜಮಾವಣೆಗೊಳ್ಳುತ್ತದೆ.
3. ಸ್ನಾಯುಗಳ ನಷ್ಟ (Muscle Loss) ವಯಸ್ಸಾಗುತ್ತಿದ್ದಂತೆ ದೇಹದಲ್ಲಿನ ಸ್ನಾಯುಗಳ ದ್ರವ್ಯರಾಶಿ (Muscle Mass) ಕಡಿಮೆಯಾಗುತ್ತಾ ಹೋಗುತ್ತದೆ. ಕೊಬ್ಬಿಗಿಂತ ಸ್ನಾಯುಗಳು ಹೆಚ್ಚು ಕ್ಯಾಲೊರಿಗಳನ್ನು ದಹಿಸುತ್ತವೆ. ಸ್ನಾಯುಗಳ ಪ್ರಮಾಣ ಕಡಿಮೆಯಾದಾಗ, ಕ್ಯಾಲೊರಿ ಕರಗುವ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆ ಕುಂಠಿತಗೊಂಡು ಕೊಬ್ಬಿನ ಅಂಶ ಹೆಚ್ಚಾಗುತ್ತದೆ.
4. ಒತ್ತಡ ಮತ್ತು ಕಾರ್ಟಿಸೋಲ್ ಹಾರ್ಮೋನ್ (Stress Factor) 40ರ ಹರೆಯದ ಮಹಿಳೆಯರಲ್ಲಿ ಕೌಟುಂಬಿಕ ಜವಾಬ್ದಾರಿಗಳು, ಮಕ್ಕಳ ಭವಿಷ್ಯ ಹಾಗೂ ವೃತ್ತಿಪರ ಜೀವನದ ಒತ್ತಡ ಹೆಚ್ಚಿರುತ್ತದೆ. ಮಾನಸಿಕ ಒತ್ತಡ ಹೆಚ್ಚಾದಾಗ ದೇಹದಲ್ಲಿ ‘ಕಾರ್ಟಿಸೋಲ್’ (Cortisol) ಎಂಬ ಸ್ಟ್ರೆಸ್ ಹಾರ್ಮೋನ್ ಬಿಡುಗಡೆಯಾಗುತ್ತದೆ. ಈ ಕಾರ್ಟಿಸೋಲ್ ಹಾರ್ಮೋನ್ ಸೊಂಟ ಮತ್ತು ಹೊಟ್ಟೆಯ ಸುತ್ತಮುತ್ತ ಕೊಬ್ಬು ಶೇಖರಣೆಯಾಗಲು ಪ್ರಮುಖ ಕಾರಣವಾಗಿದೆ.
5. ಇನ್ಸುಲಿನ್ ಪ್ರತಿರೋಧ (Insulin Resistance) ವಯಸ್ಸಾಗುತ್ತಾ ಹೋದಂತೆ ದೇಹದ ಜೀವಕೋಶಗಳು ಇನ್ಸುಲಿನ್ಗೆ ಸರಿಯಾಗಿ ಸ್ಪಂದಿಸದಿರುವ ಸಾಧ್ಯತೆ ಇರುತ್ತದೆ. ಇದರಿಂದಾಗಿ ರಕ್ತದಲ್ಲಿ ಸಕ್ಕರೆಯ ಮಟ್ಟ ಏರುಪೇರಾಗಿ, ಆ ಹೆಚ್ಚುವರಿ ಸಕ್ಕರೆಯು ಕೊಬ್ಬಿನ ರೂಪದಲ್ಲಿ ಸೊಂಟದ ಸುತ್ತ ಶೇಖರಣೆಯಾಗುತ್ತದೆ.
6. ಜೀವನಶೈಲಿ ಮತ್ತು ನಿದ್ರಾಹೀನತೆ ದೈಹಿಕ ಶ್ರಮದ ಕೊರತೆ, ಸತತವಾಗಿ ಕುಳಿತು ಕೆಲಸ ಮಾಡುವುದು ಮತ್ತು ವಯಸ್ಸಾದಂತೆ ದೈಹಿಕ ಚಟುವಟಿಕೆಗಳು ಕಡಿಮೆಯಾಗುವುದು ತೂಕ ಹೆಚ್ಚಳಕ್ಕೆ ನೇರ ಕಾರಣ. ಇದರ ಜೊತೆಗೆ, ಹಾರ್ಮೋನ್ ಬದಲಾವಣೆಯಿಂದಾಗಿ ಸರಿಯಾದ ನಿದ್ರೆ ಬಾರದಿರುವುದು ಕೂಡ ದೇಹದಲ್ಲಿ ಬೊಜ್ಜು ಬೆಳೆಯಲು ಕಾರಣವಾಗುತ್ತದೆ.
ಇದನ್ನು ತಡೆಯಲು ಏನು ಮಾಡಬೇಕು?
- ಸಮತೋಲಿತ ಆಹಾರ: ಪ್ರೋಟೀನ್, ನಾರಿನಂಶ (ಫೈಬರ್) ಹೆಚ್ಚಿರುವ ಆಹಾರ, ತಾಜಾ ತರಕಾರಿಗಳು ಮತ್ತು ಹಣ್ಣುಗಳನ್ನು ಸೇವಿಸಬೇಕು. ಸಕ್ಕರೆ ಮತ್ತು ಸಂಸ್ಕರಿಸಿದ (Junk food) ಆಹಾರಗಳಿಂದ ದೂರವಿರಬೇಕು.
- ನಿಯಮಿತ ವ್ಯಾಯಾಮ: ವಾಕಿಂಗ್, ಯೋಗಾಸನಗಳ ಜೊತೆಗೆ ವಾರದಲ್ಲಿ 2-3 ದಿನ ಸ್ನಾಯುಗಳನ್ನು ಬಲಪಡಿಸುವ ಸ್ಟ್ರೆಂತ್ ಟ್ರೈನಿಂಗ್ (Strength Training) ಮಾಡುವುದು ಅತ್ಯಗತ್ಯ.
- ಒತ್ತಡ ನಿರ್ವಹಣೆ: ಧ್ಯಾನ, ಪ್ರಾಣಾಯಾಮ ಅಥವಾ ತಮಗೆ ಇಷ್ಟವಾದ ಹವ್ಯಾಸಗಳಲ್ಲಿ ತೊಡಗಿಸಿಕೊಳ್ಳುವ ಮೂಲಕ ಒತ್ತಡವನ್ನು ಕಡಿಮೆ ಮಾಡಿಕೊಳ್ಳಬೇಕು.
- ಉತ್ತಮ ನಿದ್ರೆ: ಪ್ರತಿದಿನ ಕನಿಷ್ಠ 7-8 ಗಂಟೆಗಳ ಕಾಲ ನೆಮ್ಮದಿಯ ನಿದ್ರೆ ಮಾಡುವುದು ಮೆಟಾಬಾಲಿಸಂ ಅನ್ನು ಉತ್ತಮಗೊಳಿಸುತ್ತದೆ.
40ರ ಹರೆಯವು ಮಹಿಳೆಯರ ಪಾಲಿಗೆ ಒಂದು ಹೊಸ ಘಟ್ಟ. ದೇಹದ ಬದಲಾವಣೆಗಳನ್ನು ಅರಿತು, ಸೂಕ್ತ ಜೀವನಶೈಲಿಯನ್ನು ಅಳವಡಿಸಿಕೊಂಡರೆ ಆರೋಗ್ಯಕರ ಹಾಗೂ ಲವಲವಿಕೆಯ ಜೀವನವನ್ನು ಮುಂದುವರಿಸಬಹುದು.