ವಿಮಾನ ಟಿಕೆಟ್ ದಂಧೆಗೆ ಕೇಂದ್ರದ ಬ್ರೇಕ್: ದುಪ್ಪಟ್ಟು ಶುಲ್ಕ ವಸೂಲಿ ವಿರುದ್ಧ ತನಿಖೆಗೆ ಸಚಿವ ಪ್ರಲ್ಹಾದ್ ಜೋಶಿ ಖಡಕ್ ಆದೇಶ!

ನವದೆಹಲಿ/ಬೆಂಗಳೂರು: ವಿಮಾನ ಟಿಕೆಟ್ ಬುಕ್ಕಿಂಗ್ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಯಲ್ಲಿ ಸಾರ್ವಜನಿಕರಿಂದ ದುಪ್ಪಟ್ಟು ಹಾಗೂ ಅತಿಯಾದ ಶುಲ್ಕ ವಸೂಲಿ ಮಾಡುತ್ತಿರುವ ದೂರುಗಳ ಹಿನ್ನೆಲೆಯಲ್ಲಿ ಕೇಂದ್ರ ಸರ್ಕಾರ ಭಾರಿ ತನಿಖೆಗೆ ಆದೇಶಿಸಿದೆ. ಕೇಂದ್ರ ಗ್ರಾಹಕ ವ್ಯವಹಾರಗಳು, ಆಹಾರ ಮತ್ತು ಸಾರ್ವಜನಿಕ ವಿತರಣಾ ಸಚಿವರಾದ ಪ್ರಲ್ಹಾದ್ ಜೋಶಿ ಅವರು, ಪ್ರಯಾಣಿಕರ ಸುಲಿಗೆಯನ್ನು ತಡೆಯಲು ಮತ್ತು ಈ ದಂಧೆಯ ಹಿಂದಿರುವ ಸತ್ಯಾಸತ್ಯತೆಯನ್ನು ಹೊರತರಲು ತಕ್ಷಣವೇ ಉನ್ನತ ಮಟ್ಟದ ತನಿಖೆ ನಡೆಸುವಂತೆ ಅಧಿಕಾರಿಗಳಿಗೆ ಕಟ್ಟುನಿಟ್ಟಿನ ಸೂಚನೆ ನೀಡಿದ್ದಾರೆ.

ಸಚಿವರ ಆದೇಶದ ಹಿನ್ನೆಲೆಯೇನು?

• ಗ್ರಾಹಕರ ಸರಣಿ ದೂರುಗಳು: ಇತ್ತೀಚಿನ ದಿನಗಳಲ್ಲಿ ವಿವಿಧ ಆನ್‌ಲೈನ್ ಟ್ರಾವೆಲ್ ಪೋರ್ಟಲ್‌ಗಳು (OTAs) ಮತ್ತು ಬುಕ್ಕಿಂಗ್ ಏಜೆನ್ಸಿಗಳು ಗ್ರಾಹಕರಿಂದ ಗುಪ್ತ ಶುಲ್ಕಗಳು (Hidden Charges), ಕನ್ವೀನಿಯನ್ಸ್ ಫೀಸ್ ಹೆಸರಿನಲ್ಲಿ ದುಪ್ಪಟ್ಟು ಹಣ ವಸೂಲಿ ಮಾಡುತ್ತಿರುವ ಬಗ್ಗೆ ಗ್ರಾಹಕ ವ್ಯವಹಾರಗಳ ಸಚಿವಾಲಯಕ್ಕೆ ಭಾರಿ ಪ್ರಮಾಣದಲ್ಲಿ ದೂರುಗಳು ಬಂದಿದ್ದವು.
• ಅಲ್ಗಾರಿದಮ್ ದಂಧೆ: ಹಬ್ಬದ ಸೀಸನ್ ಅಥವಾ ತುರ್ತು ಸಂದರ್ಭಗಳಲ್ಲಿ ಕೃತಕ ಬೇಡಿಕೆ ಸೃಷ್ಟಿಸಿ (Dynamic Pricing), ಟಿಕೆಟ್ ದರಗಳನ್ನು ಅಸಹಜವಾಗಿ ಏರಿಕೆ ಮಾಡುವ ತಂತ್ರಜ್ಞಾನದ ದುರುಪಯೋಗದ ಬಗ್ಗೆಯೂ ದೂರುಗಳು ಕೇಳಿಬಂದಿದ್ದವು.

ವಿಶ್ಲೇಷಣೆ: ಪ್ರಲ್ಹಾದ್ ಜೋಶಿ ಅವರ ಈ ನಿರ್ಧಾರದ ಮಹತ್ವವೇನು?

1. ಸಾಮಾನ್ಯ ಪ್ರಯಾಣಿಕರಿಗೆ ದೊಡ್ಡ ರಿಲೀಫ್: ಒಂದು ಕಾಲದಲ್ಲಿ ವಿಮಾನ ಪ್ರಯಾಣ ಕೇವಲ ಶ್ರೀಮಂತರಿಗೆ ಮಾತ್ರ ಸೀಮಿತವಾಗಿತ್ತು. ಆದರೆ ಈಗ ಮಧ್ಯಮ ವರ್ಗದವರೂ ತುರ್ತು ಸಂದರ್ಭಗಳಲ್ಲಿ ವಿಮಾನ ಯಾನವನ್ನು ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ಅವಲಂಬಿಸಿದ್ದಾರೆ. ಬುಕ್ಕಿಂಗ್ ಏಜೆನ್ಸಿಗಳ ಈ ಅತಿಯಾದ ಶುಲ್ಕದ ನೀತಿಯಿಂದಾಗಿ ಸಾಮಾನ್ಯ ಗ್ರಾಹಕರ ಜೇಬಿಗೆ ಕತ್ತರಿ ಬೀಳುತ್ತಿತ್ತು. ಕೇಂದ್ರ ಸಚಿವರ ಈ ಕ್ರಮದಿಂದಾಗಿ ಟಿಕೆಟ್ ದರಗಳಲ್ಲಿ ಪಾರದರ್ಶಕತೆ ಬರಲಿದ್ದು, ಜನಸಾಮಾನ್ಯರಿಗೆ ದೊಡ್ಡ ನೆಮ್ಮದಿ ಸಿಗಲಿದೆ.

2. ಆನ್‌ಲೈನ್ ಟ್ರಾವೆಲ್ ಪೋರ್ಟಲ್‌ಗಳ ಏಕಸ್ವಾಮ್ಯಕ್ಕೆ ಬ್ರೇಕ್: ವಿಮಾನ ಸಂಸ್ಥೆಗಳ ಅಧಿಕೃತ ದರಗಳಿಗಿಂತ ಆನ್‌ಲೈನ್ ಆಪ್‌ಗಳು ಮತ್ತು ಏಜೆಂಟ್‌ಗಳು ವಿಧಿಸುವ ಶುಲ್ಕವೇ ಹೆಚ್ಚಾಗಿರುತ್ತಿತ್ತು. ಟಿಕೆಟ್ ಕ್ಯಾನ್ಸಲೇಶನ್ (ರದ್ದತಿ) ಮಾಡಿದಾಗಲೂ ಭಾರಿ ಮೊತ್ತವನ್ನು ಕಡಿತಗೊಳಿಸಲಾಗುತ್ತಿತ್ತು. ಈ ತನಿಖೆಯ ಮೂಲಕ ಇಂತಹ ಏಜೆನ್ಸಿಗಳ ಮನಬಂದಂತೆ ವರ್ತಿಸುವ ಏಕಸ್ವಾಮ್ಯ (Monopoly) ಧೋರಣೆಗೆ ಕಡಿವಾಣ ಬೀಳಲಿದೆ.

3. ಗ್ರಾಹಕರ ಹಕ್ಕುಗಳ ರಕ್ಷಣೆ (Consumer Rights): ಗ್ರಾಹಕ ವ್ಯವಹಾರಗಳ ಸಚಿವಾಲಯವು ಗ್ರಾಹಕರ ಹಿತರಕ್ಷಣೆಗೆ ಬದ್ಧವಾಗಿದೆ ಎಂಬುದನ್ನು ಸಚಿವ ಪ್ರಲ್ಹಾದ್ ಜೋಶಿ ಅವರ ಈ ತ್ವರಿತ ಕ್ರಮ ಸಾಬೀತುಪಡಿಸಿದೆ. ಕೇವಲ ತನಿಖೆ ಮಾತ್ರವಲ್ಲದೆ, ಮುಂಬರುವ ದಿನಗಳಲ್ಲಿ ವಿಮಾನ ಟಿಕೆಟ್ ಬುಕ್ಕಿಂಗ್‌ಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದಂತೆ ಹೊಸ ಮಾರ್ಗಸೂಚಿ ಅಥವಾ ನಿಯಮಾವಳಿಗಳನ್ನು (Guidelines) ಜಾರಿಗೆ ತರುವ ಸಾಧ್ಯತೆಯೂ ದಟ್ಟವಾಗಿದೆ.

ಮುಂದಿನ ನಡೆ ಏನು?

ಕೇಂದ್ರ ಸಚಿವರ ಆದೇಶದ ಬೆನ್ನಲ್ಲೇ ಗ್ರಾಹಕ ಸಂರಕ್ಷಣಾ ಪ್ರಾಧಿಕಾರ ಹಾಗೂ ಸಂಬಂಧಪಟ್ಟ ಇಲಾಖೆಯ ಅಧಿಕಾರಿಗಳು ತನಿಖೆ ಆರಂಭಿಸಲಿದ್ದಾರೆ. ಪ್ರಮುಖ ವಿಮಾನ ಯಾನ ಸಂಸ್ಥೆಗಳು ಮತ್ತು ಆನ್‌ಲೈನ್ ಟಿಕೆಟಿಂಗ್ ಪ್ಲಾಟ್‌ಫಾರ್ಮ್‌ಗಳ ದರ ನೀತಿಯನ್ನು ಪರಿಶೀಲನೆಗೆ ಒಳಪಡಿಸಲಾಗುವುದು. ದರ ವಸೂಲಿಯಲ್ಲಿ ಅಕ್ರಮ ಕಂಡುಬಂದಲ್ಲಿ ಭಾರಿ ದಂಡ ಹಾಗೂ ಕಠಿಣ ಕಾನೂನು ಕ್ರಮ ಎದುರಿಸಬೇಕಾಗಬಹುದು ಎಂದು ಮೂಲಗಳು ತಿಳಿಸಿವೆ.