ಬೆಂಗಳೂರು: ತಪ್ಪು ಮಾಡದಿದ್ದರೂ ಸುಳ್ಳು ಪ್ರಕರಣಗಳಲ್ಲಿ ಸಿಲುಕಿ, ಬಳಿಕ ನ್ಯಾಯಾಲಯದಿಂದ ದೋಷಮುಕ್ತರಾದ (Acquitted) ವ್ಯಕ್ತಿಗಳಿಗೆ ಕರ್ನಾಟಕ ಹೈಕೋರ್ಟ್ ಬಹುದೊಡ್ಡ ರಿಲೀಫ್ ನೀಡಿದೆ. ಆರೋಪಮುಕ್ತರಾದ ವ್ಯಕ್ತಿಗಳ ಆನ್ಲೈನ್ ದಾಖಲೆಗಳನ್ನು, ವಿಶೇಷವಾಗಿ ಇಂಟರ್ನೆಟ್ನಲ್ಲಿ ಲಭ್ಯವಿರುವ ತೀರ್ಪಿನ ಪ್ರತಿಗಳಿಂದ ಅವರ ಹೆಸರನ್ನು ಅಳಿಸಿಹಾಕುವಂತೆ (Masking/Deleting) ಹೈಕೋರ್ಟ್ ಐತಿಹಾಸಿಕ ಆದೇಶ ಹೊರಡಿಸಿದೆ.
ಇದು ಸಂವಿಧಾನದ 21ನೇ ವಿಧಿಯಡಿ ಪ್ರಜೆಗಳಿಗೆ ನೀಡಿರುವ ‘ಖಾಸಗಿತನದ ಹಕ್ಕು’ (Right to Privacy) ಮತ್ತು ‘ಮರೆಯಲ್ಪಡುವ ಹಕ್ಕನ್ನು’ (Right to be Forgotten) ಎತ್ತಿಹಿಡಿದಿರುವ ಮಹತ್ವದ ಬೆಳವಣಿಗೆಯಾಗಿದೆ.
ಏನಿದು ಪ್ರಕರಣ? ತೀರ್ಪಿನ ಮಹತ್ವವೇನು? ಕ್ರಿಮಿನಲ್ ಅಥವಾ ಇತರೆ ಪ್ರಕರಣಗಳಲ್ಲಿ ನ್ಯಾಯಾಲಯವು ಒಮ್ಮೆ ಓರ್ವ ವ್ಯಕ್ತಿಯನ್ನು ನಿರಪರಾಧಿ ಎಂದು ಘೋಷಿಸಿದ ಮೇಲೂ, ಅವರ ಮೇಲಿದ್ದ ಹಳೆಯ ಆರೋಪಗಳ ದಾಖಲೆಗಳು, ಎಫ್ಐಆರ್ ಅಥವಾ ತೀರ್ಪಿನ ಪ್ರತಿಗಳು ಇಂಟರ್ನೆಟ್ (ಉದಾಹರಣೆಗೆ: ಗೂಗಲ್ ಸರ್ಚ್, ಕಾನೂನು ಜಾಲತಾಣಗಳು) ನಲ್ಲಿ ಹಾಗೆಯೇ ಉಳಿದುಕೊಳ್ಳುತ್ತವೆ. ಇದರಿಂದಾಗಿ ಆ ವ್ಯಕ್ತಿ ಉದ್ಯೋಗ ಹುಡುಕುವಾಗ, ವಿದೇಶಕ್ಕೆ ತೆರಳುವಾಗ ಅಥವಾ ಸಮಾಜದಲ್ಲಿ ಗೌರವಯುತ ಜೀವನ ನಡೆಸುವಾಗ ಡಿಜಿಟಲ್ ಜಗತ್ತಿನಲ್ಲಿರುವ ಈ ಹಳೆಯ ದಾಖಲೆಗಳು ದೊಡ್ಡ ಕಳಂಕವಾಗಿ ಕಾಡುತ್ತಿದ್ದವು.
ಈ ಗಂಭೀರ ಸಮಸ್ಯೆಯನ್ನು ಮನಗಂಡ ಹೈಕೋರ್ಟ್, ಆರೋಪಮುಕ್ತಗೊಂಡ ವ್ಯಕ್ತಿಯೊಬ್ಬರು ತಮ್ಮ ಡಿಜಿಟಲ್ ಹೆಜ್ಜೆಗುರುತುಗಳನ್ನು (Digital Footprints) ಅಳಿಸಿಹಾಕಲು ಕೋರಿ ಸಲ್ಲಿಸಿದ ಅರ್ಜಿಯನ್ನು ಪುರಸ್ಕರಿಸಿದೆ.
ಹೈಕೋರ್ಟ್ ನಿರ್ದೇಶನಗಳೇನು?
- ಹೆಸರು ಮರೆಮಾಚುವಿಕೆ: ದೋಷಮುಕ್ತರಾದ ವ್ಯಕ್ತಿಗಳು ಮನವಿ ಮಾಡಿದರೆ, ಹೈಕೋರ್ಟ್ ಅಥವಾ ಕೆಳ ಹಂತದ ನ್ಯಾಯಾಲಯಗಳ ಡಿಜಿಟಲ್ ಪೋರ್ಟಲ್ಗಳಲ್ಲಿರುವ ತೀರ್ಪಿನ ಪ್ರತಿಗಳಲ್ಲಿ ಅವರ ಹೆಸರನ್ನು ಮರೆಮಾಚಬೇಕು (Masking) ಎಂದು ರಿಜಿಸ್ಟ್ರಿಗೆ ನಿರ್ದೇಶನ ನೀಡಲಾಗಿದೆ.
- ಖಾಸಗಿ ಜಾಲತಾಣಗಳಿಗೂ ಬಿಸಿ: ಕೇವಲ ಸರ್ಕಾರಿ ವೆಬ್ಸೈಟ್ಗಳು ಮಾತ್ರವಲ್ಲದೆ, ತೀರ್ಪುಗಳನ್ನು ಪ್ರಕಟಿಸುವ ಖಾಸಗಿ ಕಾನೂನು ಜಾಲತಾಣಗಳು ಮತ್ತು ಸರ್ಚ್ ಇಂಜಿನ್ಗಳಿಗೂ (Search Engines) ದೋಷಮುಕ್ತರಾದವರ ಹೆಸರನ್ನು ಇಂಡೆಕ್ಸ್ ಮಾಡದಂತೆ ಅಥವಾ ಅಳಿಸಿಹಾಕುವಂತೆ ಕೋರ್ಟ್ ಸೂಚಿಸಿದೆ.
- ಗೌರವಯುತ ಜೀವನದ ಹಕ್ಕು: “ಒಬ್ಬ ವ್ಯಕ್ತಿಯನ್ನು ನ್ಯಾಯಾಲಯ ಖುಲಾಸೆಗೊಳಿಸಿದ ಬಳಿಕವೂ, ಸಮಾಜ ಆತನನ್ನು ಅದೇ ಹಳೆಯ ಕಳಂಕದ ದೃಷ್ಟಿಯಿಂದ ನೋಡುವುದು ಆತನ ಮೂಲಭೂತ ಹಕ್ಕಿನ ಉಲ್ಲಂಘನೆಯಾಗುತ್ತದೆ. ಹೀಗಾಗಿ ಆತನಿಗೆ ಸಮಾಜದಲ್ಲಿ ಹೊಸದಾಗಿ, ಗೌರವಯುತವಾಗಿ ಬದುಕಲು ‘ಮರೆಯಲ್ಪಡುವ ಹಕ್ಕು’ ಅತ್ಯಗತ್ಯ” ಎಂದು ನ್ಯಾಯಪೀಠ ಅಭಿಪ್ರಾಯಪಟ್ಟಿದೆ.
ಡಿಜಿಟಲ್ ಯುಗದಲ್ಲಿ ಆನ್ಲೈನ್ ದಾಖಲೆಗಳು ಶಾಶ್ವತವಾಗಿ ಉಳಿದುಕೊಳ್ಳುವ ಈ ಕಾಲಘಟ್ಟದಲ್ಲಿ, ಹೈಕೋರ್ಟ್ನ ಈ ತೀರ್ಪು ಅಮಾಯಕರಿಗೆ ಮತ್ತು ಆರೋಪಮುಕ್ತರಿಗೆ ನೆಮ್ಮದಿಯ ನಿಟ್ಟುಸಿರು ಬಿಡುವಂತೆ ಮಾಡಿದೆ.