ಕೋಲ್ಕತ್ತಾ: ದಕ್ಷಿಣ ಭಾರತದ ರಾಜ್ಯಗಳಾದ ಕರ್ನಾಟಕ (ಶಕ್ತಿ ಯೋಜನೆ) ಮತ್ತು ಕೇರಳದ ಬೆನ್ನಲ್ಲೇ, ಈಗ ಪೂರ್ವ ಭಾರತದ ಪ್ರಮುಖ ರಾಜ್ಯವಾದ ಪಶ್ಚಿಮ ಬಂಗಾಳದಲ್ಲೂ ಮಹಿಳೆಯರಿಗೆ ಸರ್ಕಾರಿ ಬಸ್ಗಳಲ್ಲಿ ಉಚಿತ ಪ್ರಯಾಣದ ಬಂಪರ್ ಕೊಡುಗೆ ಘೋಷಣೆಯಾಗಿದೆ. ಪಶ್ಚಿಮ ಬಂಗಾಳದ ನೂತನ ಬಿಜೆಪಿ ಸರ್ಕಾರವು ತನ್ನ ಪ್ರಮುಖ ಚುನಾವಣಾ ಭರವಸೆಗಳಲ್ಲೊಂದಾದ ‘ಮಹಿಳೆಯರಿಗೆ ಉಚಿತ ಸಾರಿಗೆ’ ಯೋಜನೆಯನ್ನು ಅಧಿಕೃತವಾಗಿ ಜಾರಿಗೆ ತರುವುದಾಗಿ ಪ್ರಕಟಿಸಿದೆ.
ಈ ಹಿಂದೆ ಉಚಿತ ಯೋಜನೆಗಳನ್ನು ಹಾಗೂ ‘ಗ್ಯಾರಂಟಿ ರಾಜಕಾರಣ’ವನ್ನು ತೀವ್ರವಾಗಿ ವಿರೋಧಿಸುತ್ತಿದ್ದ ಜೇಸಿಸಿ ಪಾಳಯವೇ ಈಗ ಮಹಿಳಾ ಸಬಲೀಕರಣ ಮತ್ತು ಮತಬ್ಯಾಂಕ್ ಭದ್ರಪಡಿಸಿಕೊಳ್ಳುವ ದೃಷ್ಟಿಯಿಂದ ಈ ಹೆಜ್ಜೆ ಇಟ್ಟಿರುವುದು ದೇಶದ ರಾಜಕೀಯ ವಲಯದಲ್ಲಿ ಭಾರಿ ಸಂಚಲನ ಮೂಡಿಸಿದೆ.
ಯೋಜನೆಯ ಪ್ರಮುಖಾಂಶಗಳು
ಪಶ್ಚಿಮ ಬಂಗಾಳ ಸಾರಿಗೆ ಇಲಾಖೆಯ ಮೂಲಗಳ ಪ್ರಕಾರ, ಯೋಜನೆಯ ನೀತಿ-ನಿಯಮಗಳು ಈ ಕೆಳಗಿನಂತಿವೆ:
- ರಾಜ್ಯ ಸಾರಿಗೆ ಸಂಸ್ಥೆಯ ಬಸ್ಗಳಲ್ಲಿ ಅನ್ವಯ: ಪಶ್ಚಿಮ ಬಂಗಾಳ ರಾಜ್ಯ ಸಾರಿಗೆ ಸಂಸ್ಥೆಯ (WBTC) ಸಾಮಾನ್ಯ ಮತ್ತು ಎಕ್ಸ್ಪ್ರೆಸ್ ಬಸ್ಗಳಲ್ಲಿ ರಾಜ್ಯದ ಎಲ್ಲಾ ಮಹಿಳೆಯರಿಗೆ ಉಚಿತ ಪ್ರಯಾಣದ ಸೌಲಭ್ಯ ಸಿಗಲಿದೆ.
- ಸ್ಮಾರ್ಟ್ ಕಾರ್ಡ್ ವಿತರಣೆ: ಕರ್ನಾಟಕದ ಮಾದರಿಯಲ್ಲೇ ಮಹಿಳೆಯರಿಗೆ ಉಚಿತ ಪ್ರಯಾಣಕ್ಕಾಗಿ ಪ್ರತ್ಯೇಕ ಸ್ಮಾರ್ಟ್ ಕಾರ್ಡ್ಗಳನ್ನು ವಿತರಿಸಲು ಸರ್ಕಾರ ಸಿದ್ಧತೆ ನಡೆಸಿದೆ.
- ಆರ್ಥಿಕ ಹೊರೆ: ಈ ಯೋಜನೆಯಿಂದಾಗಿ ರಾಜ್ಯದ ಬೊಕ್ಕಸಕ್ಕೆ ವಾರ್ಷಿಕವಾಗಿ ಕೋಟ್ಯಂತರ ರೂಪಾಯಿಗಳ ಹೆಚ್ಚುವರಿ ಹೊರೆ ಬೀಳಲಿದ್ದು, ಸಾರಿಗೆ ಸಂಸ್ಥೆಗಳಿಗೆ ಸರ್ಕಾರವೇ ನೇರವಾಗಿ ನಗದು ಮರುಪಾವತಿ ಮಾಡಲಿದೆ.
ಬಂಗಾಳದಲ್ಲಿ ‘ಉಚಿತ ಬಸ್’ ಅಸ್ತ್ರ: ಒಂದು ಆಳವಾದ ರಾಜಕೀಯ ವಿಶ್ಲೇಷಣೆ
ಬಿಜೆಪಿ ಸರ್ಕಾರದ ಈ ನಿರ್ಧಾರವು ಕೇವಲ ಒಂದು ಜನಕಲ್ಯಾಣ ಯೋಜನೆಯಲ್ಲ, ಬದಲಿಗೆ ಭವಿಷ್ಯದ ರಾಜಕಾರಣದ ದಿಕ್ಸೂಚಿಯಾಗಿದೆ. ಇದರ ಹಿಂದೆ ಮೂರು ಪ್ರಮುಖ ರಾಜಕೀಯ ಆಯಾಮಗಳಿವೆ:
- 1. ತೃಣಮೂಲ ಕಾಂಗ್ರೆಸ್ (TMC) ಭದ್ರಕೋಟೆ ಧ್ವಂಸದ ತಂತ್ರ: ಪಶ್ಚಿಮ ಬಂಗಾಳದಲ್ಲಿ ಮಮತಾ ಬ್ಯಾನರ್ಜಿ ಅವರ ಟಿಎಂಸಿ ಪಕ್ಷವು ದಶಕಗಳಿಂದ ಅಧಿಕಾರದಲ್ಲಿರಲು ಅಲ್ಲಿನ ಮಹಿಳಾ ಮತದಾರರೇ ಪ್ರಮುಖ ಕಾರಣವಾಗಿದ್ದರು. ‘ಲಕ್ಷ್ಮೀರ್ ಭಂಡಾರ್’ ನಂತಹ ಮಹಿಳಾ ಕೇಂದ್ರಿತ ಯೋಜನೆಗಳ ಮೂಲಕ ದೀದಿ ಮಹಿಳೆಯರ ಮನಗೆದ್ದಿದ್ದರು. ಈಗ ಅಧಿಕಾರಕ್ಕೆ ಬಂದಿರುವ ಬಿಜೆಪಿ, ಅದೇ ಮಹಿಳಾ ಮತಬ್ಯಾಂಕ್ ಅನ್ನು ಶಾಶ್ವತವಾಗಿ ತನ್ನತ್ತ ಸೆಳೆದುಕೊಳ್ಳಲು ಈ ‘ಉಚಿತ ಬಸ್’ ಅಸ್ತ್ರವನ್ನು ಪ್ರಯೋಗಿಸಿದೆ.
- 2. ಬದಲಾದ ಸಿದ್ಧಾಾಂತ ಮತ್ತು ಅನಿವಾರ್ಯತೆ: ಈ ಹಿಂದೆ ವಿರೋಧ ಪಕ್ಷಗಳು ಉಚಿತ ಯೋಜನೆಗಳನ್ನು (Freebies) ಘೋಷಿಸಿದಾಗಲೆಲ್ಲಾ ಬಿಜೆಪಿ ಅದನ್ನು ‘ರೇವಡಿ ಸಂಸ್ಕೃತಿ’ ಎಂದು ಕಟುವಾಗಿ ಟೀಕಿಸುತ್ತಿತ್ತು. ಆದರೆ ಕರ್ನಾಟಕದಲ್ಲಿ ಕಾಂಗ್ರೆಸ್ನ ‘ಶಕ್ತಿ’ ಯೋಜನೆ ತಂದುಕೊಟ್ಟ ಯಶಸ್ಸನ್ನು ನೋಡಿದ ನಂತರ, ಪ್ರಾದೇಶಿಕ ರಾಜಕಾರಣದಲ್ಲಿ ಗೆದ್ದು ಅಧಿಕಾರ ಉಳಿಸಿಕೊಳ್ಳಲು ಇಂತಹ ಯೋಜನೆಗಳು ಅನಿವಾರ್ಯ ಎಂಬುದನ್ನು ಬಿಜೆಪಿ ಒಪ್ಪಿಕೊಂಡಂತಾಗಿದೆ.
- 3. ಆರ್ಥಿಕ ಸವಾಲುಗಳು: ಕರ್ನಾಟಕ ಮತ್ತು ಕೇರಳ ರಾಜ್ಯಗಳು ಈಗಾಗಲೇ ಉಚಿತ ಸಾರಿಗೆಯಿಂದಾಗಿ ಸಾರಿಗೆ ಸಂಸ್ಥೆಗಳಿಗೆ ಹಣ ಬಿಡುಗಡೆ ಮಾಡಲು ಪರದಾಡುತ್ತಿವೆ. ಈಗ ಆರ್ಥಿಕವಾಗಿ ಅಷ್ಟೇನೂ ಸದೃಢವಾಗಿರದ ಪಶ್ಚಿಮ ಬಂಗಾಳದಲ್ಲಿ ಈ ಯೋಜನೆಯನ್ನು ಬಿಜೆಪಿ ಸರ್ಕಾರ ಹೇಗೆ ನಿಭಾಯಿಸಲಿದೆ? ಮೂಲಸೌಕರ್ಯ ಅಭಿವೃದ್ಧಿಗೆ ಕೊರತೆಯಾಗದಂತೆ ಬಜೆಟ್ ಹೊಂದಿಸುವುದು ಹೇಗೆ? ಎಂಬುದು ಆರ್ಥಿಕ ತಜ್ಞರ ಮುಂದಿರುವ ದೊಡ್ಡ ಪ್ರಶ್ನೆಯಾಗಿದೆ.
ಮುಕ್ತಾಯ: ಒಟ್ಟಾರೆಯಾಗಿ, ದಕ್ಷಿಣ ಭಾರತದಿಂದ ಆರಂಭವಾದ ‘ಮಹಿಳೆಯರಿಗೆ ಉಚಿತ ಬಸ್ ಪ್ರಯಾಣ’ದ ಗಾಳಿ ಈಗ ಪೂರ್ವ ಭಾರತಕ್ಕೂ ವ್ಯಾಪಿಸಿದೆ. ಸಿದ್ಧಾಾಂತ ಏನೇ ಇರಲಿ, ಅಂತಿಮವಾಗಿ ಗೆಲುವಿನ ಸೂತ್ರವೇ ರಾಜಕೀಯ ಪಕ್ಷಗಳಿಗೆ ಮುಖ್ಯ ಎಂಬುದನ್ನು ಬಂಗಾಳದ ಈ ಬೆಳವಣಿಗೆ ಸಾಬೀತುಪಡಿಸಿದೆ. ಮುಂಬರುವ ದಿನಗಳಲ್ಲಿ ಇತರ ರಾಜ್ಯಗಳ ಮೇಲೂ ಇದು ಯಾವ ರೀತಿಯ ಪ್ರಭಾವ ಬೀರಲಿದೆ ಎಂಬುದನ್ನು ಕಾದು ನೋಡಬೇಕಿದೆ.