ಜಾಗತಿಕ ತೈಲ ಮಾರುಕಟ್ಟೆಯ ಜೀವನಾಡಿ ಎನಿಸಿಕೊಂಡಿರುವ ‘ಹೊರ್ಮುಜ್ ಜಲಸಂಧಿ’ (Strait of Hormuz) ವಿಚಾರದಲ್ಲಿ ದಶಕಗಳಿಂದ ನಡೆಯುತ್ತಿದ್ದ ಬಿಕ್ಕಟ್ಟು ಈಗ ಹೊಸ ತಿರುವು ಪಡೆದಿದೆ. ಅಮೆರಿಕದ ಮಾಜಿ ಅಧ್ಯಕ್ಷ ಡೊನಾಲ್ಡ್ ಟ್ರಂಪ್ ಅವರ ಇತ್ತೀಚಿನ ಹೇಳಿಕೆಯು ಜಾಗತಿಕ ರಾಜತಾಂತ್ರಿಕ ವಲಯದಲ್ಲಿ ಸಂಚಲನ ಮೂಡಿಸಿದೆ.
ಏನಿದು ಹೊರ್ಮುಜ್ ಜಲಸಂಧಿ ವಿವಾದ?
ಹೊರ್ಮುಜ್ ಜಲಸಂಧಿಯು ಪರ್ಷಿಯನ್ ಕೊಲ್ಲಿ ಮತ್ತು ಓಮನ್ ಕೊಲ್ಲಿಯ ನಡುವಿನ ಕಿರಿದಾದ ಸಮುದ್ರ ಮಾರ್ಗವಾಗಿದೆ. ವಿಶ್ವದ ಒಟ್ಟು ಪೆಟ್ರೋಲಿಯಂ ರಫ್ತಿನ ಸುಮಾರು 20% ರಿಂದ 30% ರಷ್ಟು ಭಾಗ ಈ ಮಾರ್ಗದ ಮೂಲಕವೇ ಸಾಗುತ್ತದೆ. ಇರಾನ್ ಈ ಮಾರ್ಗದ ಮೇಲೆ ಪ್ರಭಾವ ಹೊಂದಿದ್ದು, ಅಮೆರಿಕದೊಂದಿಗೆ ಘರ್ಷಣೆ ಉಂಟಾದಾಗಲೆಲ್ಲ ಈ ಮಾರ್ಗವನ್ನು ಬಂದ್ ಮಾಡುವ ಎಚ್ಚರಿಕೆ ನೀಡುತ್ತಿತ್ತು. ಇದು ಜಾಗತಿಕ ತೈಲ ಬೆಲೆ ಏರಿಕೆಗೆ ಕಾರಣವಾಗುತ್ತಿತ್ತು.
ಡೊನಾಲ್ಡ್ ಟ್ರಂಪ್ ಅವರ ನಿಲುವು: ವಿಶ್ಲೇಷಣೆ
1. ಆರ್ಥಿಕ ಹಿತಾಸಕ್ತಿ ಮತ್ತು ತೈಲ ಬೆಲೆ ನಿಯಂತ್ರಣ: ಇರಾನ್ ಮೇಲೆ ದಾಳಿ ಮಾಡದಿರುವ ನಿರ್ಧಾರವು ಜಾಗತಿಕ ತೈಲ ಮಾರುಕಟ್ಟೆಯಲ್ಲಿ ಸ್ಥಿರತೆಯನ್ನು ತರುತ್ತದೆ. ಯುದ್ಧ ನಡೆದರೆ ಕಚ್ಚಾ ತೈಲ ಬೆಲೆ ಗಗನಕ್ಕೇರಿ ಅಮೆರಿಕ ಸೇರಿದಂತೆ ವಿಶ್ವದ ಆರ್ಥಿಕತೆಗೆ ಹೊಡೆತ ಬೀಳುತ್ತಿತ್ತು. ಹೊರ್ಮುಜ್ ಜಲಸಂಧಿಯನ್ನು ಮುಕ್ತವಾಗಿರಿಸುವುದು ಟ್ರಂಪ್ ಅವರ ‘ಅಮೆರಿಕ ಫಸ್ಟ್’ ಆರ್ಥಿಕ ನೀತಿಗೆ ಪೂರಕವಾಗಿದೆ.
2. ರಾಜತಾಂತ್ರಿಕ ಗೆಲುವು: ಯುದ್ಧವಿಲ್ಲದೆ ಇರಾನ್ ಅನ್ನು ಸಂಧಾನಕ್ಕೆ ಒಪ್ಪಿಸುವುದು ಅಮೆರಿಕದ ರಾಜತಾಂತ್ರಿಕ ಶಕ್ತಿಯನ್ನು ತೋರಿಸುತ್ತದೆ. “ದಾಳಿ ಮಾಡುವುದಿಲ್ಲ” ಎಂಬ ಭರವಸೆಯ ಬದಲಾಗಿ “ಜಲಸಂಧಿಯ ಮುಕ್ತ ಸಂಚಾರ”ವನ್ನು ಪಡೆದುಕೊಳ್ಳುವುದು ಒಂದು ಜಾಣ್ಮೆಯ ನಡೆ ಎಂದು ವಿಶ್ಲೇಷಿಸಲಾಗುತ್ತಿದೆ.
3. ಪ್ರಾದೇಶಿಕ ಭದ್ರತೆ: ಮಧ್ಯಪ್ರಾಚ್ಯದಲ್ಲಿ ಮತ್ತೊಂದು ಯುದ್ಧವು ಇಡೀ ಪ್ರದೇಶವನ್ನು ಅಸ್ಥಿರಗೊಳಿಸುತ್ತಿತ್ತು. ಇರಾನ್ನೊಂದಿಗಿನ ಈ ಅಲಿಖಿತ ಅಥವಾ ಲಿಖಿತ ಒಪ್ಪಂದವು ಸೌದಿ ಅರೇಬಿಯಾ, ಯುಎಇ ಮತ್ತು ಇಸ್ರೇಲ್ನಂತಹ ದೇಶಗಳ ಮೇಲಿನ ಯುದ್ಧದ ಭೀತಿಯನ್ನು ತಾತ್ಕಾಲಿಕವಾಗಿ ಕಡಿಮೆ ಮಾಡುತ್ತದೆ.
4. ಇರಾನ್ನ ಬದಲಾದ ನಡೆ: ಆರ್ಥಿಕ ದಿಗ್ಬಂಧನಗಳಿಂದ ಬಳಲುತ್ತಿರುವ ಇರಾನ್ಗೆ ಈಗ ತನ್ನ ತೈಲ ರಫ್ತು ಮಾಡುವುದು ಅನಿವಾರ್ಯವಾಗಿದೆ. ಅಮೆರಿಕದ ಆಕ್ರಮಣಕಾರಿ ಧೋರಣೆಯನ್ನು ತಣ್ಣಗಾಗಿಸಲು ಜಲಸಂಧಿಯನ್ನು ಮುಕ್ತವಾಗಿಡುವುದು ಇರಾನ್ಗೆ ಇರುವ ಏಕೈಕ ಆಯ್ಕೆಯಾಗಿತ್ತು.
ಜಾಗತಿಕ ಪರಿಣಾಮಗಳು
- ಷೇರು ಮಾರುಕಟ್ಟೆ: ಯುದ್ಧದ ಭೀತಿ ದೂರವಾಗಿರುವುದರಿಂದ ಜಾಗತಿಕ ಷೇರು ಮಾರುಕಟ್ಟೆಗಳಲ್ಲಿ ಧನಾತ್ಮಕ ಚಲನೆ ಕಂಡುಬರಲಿದೆ.
- ಭಾರತಕ್ಕೆ ಲಾಭ: ಭಾರತವು ತನ್ನ ಹೆಚ್ಚಿನ ತೈಲವನ್ನು ಈ ಮಾರ್ಗದ ಮೂಲಕವೇ ಆಮದು ಮಾಡಿಕೊಳ್ಳುತ್ತದೆ. ಇಲ್ಲಿನ ಶಾಂತಿಯುತ ವಾತಾವರಣವು ಭಾರತದ ಪೆಟ್ರೋಲ್ ಮತ್ತು ಡೀಸೆಲ್ ಬೆಲೆಗಳ ನಿಯಂತ್ರಣಕ್ಕೆ ಸಹಕಾರಿ.
- ಸಮುದ್ರ ಮಾರ್ಗದ ಭದ್ರತೆ: ಅಂತರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಹಡಗುಗಳ ಸಂಚಾರಕ್ಕೆ ಇದ್ದ ಅತಿದೊಡ್ಡ ಅಡ್ಡಿ ನಿವಾರಣೆಯಾದಂತಾಗಿದೆ.
ತೀರ್ಮಾನ:
ಡೊನಾಲ್ಡ್ ಟ್ರಂಪ್ ಅವರ ಈ ನಿರ್ಧಾರವು ‘ಯುದ್ಧಕ್ಕಿಂತ ಸಂಧಾನ ಲೇಸು’ ಎಂಬ ತತ್ವಕ್ಕೆ ಬದ್ಧವಾಗಿರುವಂತೆ ಕಾಣುತ್ತಿದೆ. ಇದು ಕೇವಲ ಎರಡು ದೇಶಗಳ ನಡುವಿನ ಒಪ್ಪಂದವಲ್ಲ, ಬದಲಾಗಿ ಜಾಗತಿಕ ಆರ್ಥಿಕ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯನ್ನು ಕುಸಿತದಿಂದ ತಪ್ಪಿಸುವ ಒಂದು ಆಶಾದಾಯಕ ಹೆಜ್ಜೆಯಾಗಿದೆ.