ಪ್ರಯಾಗ್ರಾಜ್: ಕೋಟ್ಯಂತರ ಭಾರತೀಯರ ಪಾಲಿನ ಪರಮ ಪವಿತ್ರ ನದಿಯಾಗಿರುವ ಗಂಗಾ ನದಿಗೆ ಮಾಂಸಾಹಾರಿ ಮತ್ತು ಘನ ತ್ಯಾಜ್ಯಗಳನ್ನು ಎಸೆಯುವ ವಿಚಾರಕ್ಕೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದಂತೆ ಅಲಹಾಬಾದ್ ಹೈಕೋರ್ಟ್ ತೀವ್ರ ಕಳವಳ ವ್ಯಕ್ತಪಡಿಸಿದೆ. “ಪವಿತ್ರ ಗಂಗಾ ನದಿಗೆ ಮಾಂಸದ ತ್ಯಾಜ್ಯಗಳನ್ನು ಎಸೆಯುವುದು ಕೇವಲ ಪರಿಸರ ಮಾಲಿನ್ಯವಲ್ಲ, ಅದು ನಾಡಿನ ಕೋಟ್ಯಂತರ ಭಕ್ತರ ಮತ್ತು ಸಾರ್ವಜನಿಕರ ಧಾರ್ಮಿಕ ಭಾವನೆಗಳಿಗೆ ಧಕ್ಕೆ ತರುವಂತಹ ಗಂಭೀರ ಕೃತ್ಯ” ಎಂದು ಹೈಕೋರ್ಟ್ ಅಭಿಪ್ರಾಯಪಟ್ಟಿದೆ.
ನದಿಯ ದಡದಲ್ಲಿ ನಡೆಯುತ್ತಿರುವ ಅಕ್ರಮ ಮಾಂಸದ ಅಂಗಡಿಗಳು ಮತ್ತು ತ್ಯಾಜ್ಯ ವಿಲೇವಾರಿ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯ ಲೋಪದೋಷಗಳ ವಿರುದ್ಧ ಸಲ್ಲಿಕೆಯಾಗಿದ್ದ ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಹಿತಾಸಕ್ತಿ ಅರ್ಜಿಯ (PIL) ವಿಚಾರಣೆ ನಡೆಸಿದ ನ್ಯಾಯಾಲಯ, ಉತ್ತರ ಪ್ರದೇಶ ಸರ್ಕಾರ ಮತ್ತು ಸ್ಥಳೀಯ ಆಡಳಿತಕ್ಕೆ ಕಟ್ಟುನಿಟ್ಟಿನ ನಿರ್ದೇಶನಗಳನ್ನು ನೀಡಿದೆ.
ಕೋರ್ಟ್ ಮೆಟ್ಟಿಲೇರಿದ್ದ ಗಂಗಾ ಮಾಲಿನ್ಯದ ಭೀಕರತೆ
ಪ್ರಯಾಗ್ರಾಜ್, ವಾರಾಣಸಿ ಸೇರಿದಂತೆ ಗಂಗಾ ನದಿ ಹರಿಯುವ ಪ್ರಮುಖ ನಗರಗಳ ಘಾಟ್ಗಳ ಸುತ್ತಮುತ್ತ ಅನಧಿಕೃತವಾಗಿ ಮಾಂಸದ ಮಾರಾಟ ಮಾಡಲಾಗುತ್ತಿದೆ ಮತ್ತು ಉಳಿದ ತ್ಯಾಜ್ಯಗಳನ್ನು ನೇರವಾಗಿ ನದಿಗೆ ಸುರಿಯಲಾಗುತ್ತಿದೆ ಎಂದು ಅರ್ಜಿದಾರರು ಕೋರ್ಟ್ ಗಮನಕ್ಕೆ ತಂದಿದ್ದರು. ಇದರಿಂದಾಗಿ ನದಿಯ ನೀರು ಕಲುಷಿತಗೊಳ್ಳುತ್ತಿರುವುದಲ್ಲದೆ, ಪವಿತ್ರ ಸ್ನಾನ ಮಾಡಲು ಬರುವ ಭಕ್ತರ ನಂಬಿಕೆಗೂ ಚ್ಯುತಿ ಬರುತ್ತಿದೆ ಎಂದು ವಾದಿಸಲಾಗಿತ್ತು.
ಇದನ್ನು ಗಂಭೀರವಾಗಿ ಪರಿಗಣಿಸಿದ ಹೈಕೋರ್ಟ್, ನದಿಯ ಪಾವಿತ್ರ್ಯತೆಯನ್ನು ಕಾಪಾಡುವುದು ಸರ್ಕಾರದ ಪ್ರಾಥಮಿಕ ಕರ್ತವ್ಯ ಎಂದು ನೆನಪಿಸಿದೆ.
ಹೈಕೋರ್ಟ್ ನೀಡಿದ ಪ್ರಮುಖ ಆದೇಶಗಳು ಮತ್ತು ಮುಖ್ಯಾಂಶಗಳು:
- ಅಕ್ರಮ ಅಂಗಡಿಗಳ ತೆರವು: ಗಂಗಾ ನದಿಯ ಪಾತ್ರ ಹಾಗೂ ಘಾಟ್ಗಳ ನಿರ್ದಿಷ್ಟ ವ್ಯಾಪ್ತಿಯೊಳಗೆ ಯಾವುದೇ ರೀತಿಯ ಅಕ್ರಮ ಕಸಾಯಿಖಾನೆ ಅಥವಾ ಮಾಂಸದ ಅಂಗಡಿಗಳು ಕಾರ್ಯಾಚರಿಸದಂತೆ ತಕ್ಷಣ ಕ್ರಮ ಕೈಗೊಳ್ಳಬೇಕು.
- ಭಾರಿ ದಂಡದ ಮುನ್ನೆಚ್ಚರಿಕೆ: ನದಿಗೆ ಹಾನಿಕಾರಕ ತ್ಯಾಜ್ಯ, ಪ್ಲಾಸ್ಟಿಕ್ ಹಾಗೂ ಮಾಂಸಾಹಾರಿ ಕಸವನ್ನು ಎಸೆಯುವ ವ್ಯಕ್ತಿಗಳು ಮತ್ತು ಸಂಸ್ಥೆಗಳ ವಿರುದ್ಧ ಭಾರಿ ಮೊತ್ತದ ದಂಡ ಹಾಗೂ ಕಾನೂನು ಕ್ರಮ ಜರುಗಿಸಬೇಕು.
- ಸಿಸಿಟಿವಿ ಕಣ್ಗಾವಲು: ಪ್ರಮುಖ ಘಾಟ್ಗಳಲ್ಲಿ ಹಾಗೂ ಜನನಿಬಿಡ ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ಸಿಸಿಟಿವಿ ಕ್ಯಾಮೆರಾಗಳನ್ನು ಅಳವಡಿಸಿ, ಕಸ ಹಾಕುವವರ ಮೇಲೆ ನಿರಂತರ ನಿಗಾ ಇಡಬೇಕು ಎಂದು ಸ್ಥಳೀಯ ಮುನ್ಸಿಪಲ್ ಕಾರ್ಪೊರೇಷನ್ಗಳಿಗೆ ಸೂಚಿಸಿದೆ.
ವಿಶ್ಲೇಷಣೆ – ಈ ತೀರ್ಪಿನ ಸಾಮಾಜಿಕ ಮತ್ತು ಪರಿಸರ ಮಹತ್ವ:
- ಭಾವನೆ ಮತ್ತು ಪರಿಸರ ಎರಡಕ್ಕೂ ರಕ್ಷಣೆ: ಹೈಕೋರ್ಟ್ ಈ ತೀರ್ಪಿನಲ್ಲಿ ಪರಿಸರ ಸಂರಕ್ಷಣೆಯ ಜೊತೆಗೆ ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಮತ್ತು ಧಾರ್ಮಿಕ ಸೂಕ್ಷ್ಮತೆಗಳನ್ನೂ ಸಮಾನವಾಗಿ ಎತ್ತಿಹಿಡಿದಿದೆ.
- ಸ್ಥಳೀಯ ಆಡಳಿತಕ್ಕೆ ಎಚ್ಚರಿಕೆ: ಕೇಂದ್ರ ಸರ್ಕಾರದ ‘ನಮಾಮಿ ಗಂಗೆ’ ಯೋಜನೆಯಡಿ ಕೋಟ್ಯಂತರ ರೂಪಾಯಿ ವೆಚ್ಚ ಮಾಡಲಾಗುತ್ತಿದ್ದರೂ, ತಳಮಟ್ಟದಲ್ಲಿ ಸ್ಥಳೀಯ ಆಡಳಿತದ ಬೇಜವಾಬ್ದಾರಿತನದಿಂದಾಗಿ ಮಾಲಿನ್ಯ ಮುಂದುವರಿದಿರುವುದಕ್ಕೆ ಈ ತೀರ್ಪು ಕನ್ನಡಿ ಹಿಡಿದಿದೆ.
- ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಜವಾಬ್ದಾರಿ: ಕೇವಲ ಕಟ್ಟುನಿಟ್ಟಿನ ನಿಯಮಗಳಿಂದ ನದಿಯನ್ನು ಸ್ವಚ್ಛವಾಗಿಡಲು ಸಾಧ್ಯವಿಲ್ಲ, ಸಾರ್ವಜನಿಕರಲ್ಲೂ ಪವಿತ್ರ ಜಲಮೂಲಗಳನ್ನು ರಕ್ಷಿಸುವ ನಾಗರಿಕ ಪ್ರಜ್ಞೆ ಮೂಡಬೇಕಿದೆ ಎಂಬುದನ್ನು ಕೋರ್ಟ್ ಪರೋಕ್ಷವಾಗಿ ನೆನಪಿಸಿದೆ.
ತೀರ್ಪಿಗೆ ಸಾರ್ವಜನಿಕ ವಲಯದಲ್ಲಿ ವ್ಯಾಪಕ ಬೆಂಬಲ
ಅಲಹಾಬಾದ್ ಹೈಕೋರ್ಟ್ನ ಈ ಕಠಿಣ ನಿಲುವಿಗೆ ಸಾಧು-ಸಂತರು, ಪ್ರವಾಸಿಗರು ಹಾಗೂ ಪರಿಸರವಾದಿಗಳಿಂದ ವ್ಯಾಪಕ ಶ್ಲಾಘನೆ ವ್ಯಕ್ತವಾಗುತ್ತಿದೆ. ಗಂಗಾ ನದಿಯನ್ನು ಕಲುಷಿತ ಮುಕ್ತಗೊಳಿಸಲು ಸರ್ಕಾರಗಳು ಇನ್ನು ಮುಂದಾದರೂ ಕೇವಲ ಕಾಗದದ ಮೇಲಿನ ಯೋಜನೆಗಳಿಗೆ ಸೀಮಿತವಾಗದೆ, ಕೋರ್ಟ್ ಆದೇಶವನ್ನು ಮೈದಾನದಲ್ಲಿ ಕಟ್ಟುನಿಟ್ಟಾಗಿ ಜಾರಿಗೆ ತರಲಿ ಎಂಬುದು ಸಾರ್ವಜನಿಕರ ಆಶಯವಾಗಿದೆ.